معرفی انواع رنگ صنعتی و کاربردهای آن؛ راهنمای انتخاب پوشش مناسب
به گزارش مجله دعوت، رنگ صنعتی فقط برای تغییر ظاهر تجهیزات و سازه ها استفاده نمی گردد. وظیفه اصلی این پوشش ها، محافظت از فلز، بتن و سایر سطوح در برابر خوردگی، رطوبت، سایش، مواد شیمیایی، نور خورشید و حرارت است. به همین علت انتخاب رنگ صنعتی نامناسب می تواند باعث زنگ زدگی زودهنگام، پوسته شدن پوشش و افزایش هزینه تعمیرات گردد.
رنگ های صنعتی بر اساس نوع رزین، روش خشک شدن، تعداد اجزا و شرایط کاربرد به گروه های مختلفی تقسیم می شوند. رنگ اپوکسی، پلی اورتان، آلکیدی، اکریلیک، کلروکائوچو، ترافیکی، کوره ای و مقاوم حرارتی از مهم ترین انواع رنگ صنعتی هستند.
هر کدام از این محصولات برای شرایط تعیینی طراحی شده اند. برای مثال، اپوکسی در محیط های داخلی و شیمیایی عملکرد مناسبی دارد، پلی اورتان برای فضای باز و سطوح در معرض نور خورشید انتخاب بهتری است و رنگ مقاوم حرارتی برای تجهیزات داغ استفاده می گردد. در ادامه با انواع رنگ صنعتی، ویژگی ها، کاربردها و معیارهای انتخاب آن ها آشنا می شویم.
رنگ صنعتی چیست؟
رنگ صنعتی پوششی است که برای محافظت از سازه ها، تجهیزات، ماشین آلات و سطوح مختلف در محیط های صنعتی فراوری می گردد. این رنگ ها علاوه بر ایجاد ظاهر مناسب، باید در برابر عوامل مخرب محیط مقاومت داشته باشند.
یک رنگ صنعتی معمولا از اجزای زیر تشکیل می گردد:
- رزین یا چسباننده
- رنگدانه های رنگی و ضد خوردگی
- حلال یا آب
- پرنماینده ها
- افزودنی های کنترل نماینده خواص
- هاردنر در محصولات دو جزئی
نوع رزین، نقش اصلی را در تعیین ویژگی های رنگ دارد. مقاومت شیمیایی، چسبندگی، انعطاف پذیری، مقاومت در برابر نور خورشید و روش خشک شدن پوشش تا حد زیادی به نوع رزین وابسته است.
رنگ صنعتی ممکن است تک جزئی، دو جزئی یا چند جزئی باشد. محصولات تک جزئی مستقیما یا پس از افزودن تینر اجرا می شوند، اما رنگ های دو جزئی باید پیش از اجرا با هاردنر مخصوص و نسبت تعیین شده ترکیب شوند.
رنگ های صنعتی چه کاربردی دارند؟
کاربرد رنگ صنعتی فقط به رنگ آمیزی بدنه دستگاه محدود نیست. این پوشش ها در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاه، خودروسازی، دریایی، ساختمانی، غذایی، دارویی و حمل و نقل استفاده می شوند.
مهم ترین کاربردهای رنگ صنعتی عبارتند از:
- جلوگیری از زنگ زدگی سازه های فلزی
- محافظت از مخازن و خطوط لوله
- افزایش مقاومت کف کارخانه در برابر سایش
- محافظت از تجهیزات در برابر مواد شیمیایی
- رنگ آمیزی ماشین آلات و قطعات صنعتی
- محافظت از سطوح در برابر حرارت
- افزایش دید علائم و خطوط ترافیکی
- محافظت از سازه های فضای باز در برابر نور خورشید
- ایجاد سطح قابل شستشو در محیط های فراوریی
- افزایش زیبایی و نظم بصری کارخانه
نوع رنگ باید بر اساس جنس سطح، اندازه خوردگی محیط، دما، رطوبت، تابش خورشید، تماس شیمیایی و اندازه سایش انتخاب گردد.
انواع رنگ صنعتی بر اساس نوع رزین
1. رنگ اپوکسی
رنگ اپوکسی یکی از پرکاربردترین انواع رنگ صنعتی است. این محصول معمولا از دو جزء رزین اپوکسی و هاردنر تشکیل می گردد که پیش از اجرا با یکدیگر ترکیب می شوند.
مهم ترین ویژگی رنگ اپوکسی، چسبندگی مناسب به فلز و بتن، مقاومت سایشی و توانایی محافظت از سطح در برابر خوردگی و بسیاری از مواد شیمیایی است. بعضی پوشش های اپوکسی به عنوان آستر، بعضی به عنوان لایه میانی و گروهی نیز به عنوان رویه در محیط های داخلی استفاده می شوند.
اپوکسی های صنعتی شامل انواع مختلفی مانند اپوکسی پلی آمید، اپوکسی پلی آمین، اپوکسی فنولیک، اپوکسی زینک ریچ و اپوکسی گلس فلیک هستند. هر کدام از این محصولات شرایط مصرف متفاوتی دارند.
کاربردهای رنگ اپوکسی عبارتند از:
- سازه های فلزی
- خطوط لوله
- مخازن صنعتی
- ماشین آلات
- کف کارخانه
- سطوح بتنی
- صنایع نفت و گاز
- محیط های دریایی
- تصفیه خانه ها
- سالن های فراوری
پوشش های اپوکسی در برابر مواد شیمیایی و سایش عملکرد مناسبی دارند، اما بسیاری از آن ها برای قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور مستقیم خورشید طراحی نشده اند. برای فضای باز معمولا از یک رویه مقاوم در برابر اشعه فرابنفش استفاده می گردد. اطلاعات محصولات و کاربردهای این گروه در صفحه رنگ اپوکسی قابل آنالیز است. نمونه های صنعتی اپوکسی نیز معمولا برای استفاده روی فولاد آستر خورده، بتن و محیط هایی با احتیاج به مقاومت شیمیایی عرضه می شوند.
2. رنگ پلی اورتان
رنگ پلی اورتان معمولا یک پوشش دو جزئی است که از ترکیب جزء رزینی و هاردنر ایزوسیاناتی تشکیل می گردد. این رنگ به علت حفظ بهتر رنگ و براقیت در فضای باز، به عنوان رویه بسیاری از سیستم های پوششی استفاده می گردد.
پلی اورتان در برابر نور خورشید، شرایط جوی، سایش و بعضی مواد شیمیایی مقاومت مناسبی دارد. به همین علت در بسیاری از پروژه ها ابتدا آستر و لایه میانی اپوکسی اجرا شده و سپس پلی اورتان به عنوان لایه نهایی به کار می رود.
کاربردهای رنگ پلی اورتان عبارتند از:
- سازه های فلزی فضای باز
- مخازن و خطوط لوله خارجی
- پل ها و سوله ها
- ماشین آلات راه سازی
- تجهیزات حمل و نقل
- صنایع نفت و پتروشیمی
- بدنه تجهیزات صنعتی
- سازه های دریایی بالاتر از سطح آب
ظاهر مناسب، تنوع رنگ و مقاومت جوی از مزایای این محصول هستند. با این حال، رعایت نسبت اختلاط، زمان مصرف پس از ترکیب و نکات ایمنی هنگام اجرا لازم است. پوشش های پلی اورتان صنعتی به عنوان رویه های مقاوم در برابر سایش و اشعه فرابنفش نیز عرضه می شوند.
3. رنگ آلکیدی
رنگ آلکیدی یکی از رنگ های تک جزئی و هوا خشک است. این محصول اجرای نسبتا ساده ای دارد و برای محیط هایی با اندازه خوردگی کم تا میانه استفاده می گردد.
رنگ آلکیدی در مقایسه با اپوکسی و پلی اورتان معمولا قیمت و پیچیدگی اجرای کمتری دارد، اما مقاومت آن در برابر مواد شیمیایی، غوطه وری دائم و محیط های بسیار خورنده محدودتر است.
کاربردهای رنگ آلکیدی عبارتند از:
- سازه های فلزی در محیط کم خورنده
- در و پنجره فلزی
- ماشین آلات عمومی
- تجهیزات کشاورزی
- سوله های معمولی
- قطعات فلزی داخل ساختمان
- پروژه های تعمیر و نگهداری سبک
آلکیدی ها می توانند به صورت آستر یا رویه فراوری شوند. بعضی آسترهای آلکیدی دارای رنگدانه ضد خوردگی مانند زینک فسفات هستند. نمونه های صنعتی این گروه معمولا به عنوان پوشش های تک جزئی هوا خشک برای تعمیرات و محیط های جوی استفاده می شوند.
4. رنگ اکریلیک صنعتی
رنگ اکریلیک صنعتی می تواند پایه آب یا پایه حلال باشد. این گروه از رنگ ها معمولا خشک شدن سریع، پایداری رنگ و مقاومت جوی مناسبی دارند.
اکریلیک های پایه آب به علت بوی کمتر و سهولت شستشوی ابزار در بعضی محیط ها مورد توجه قرار می گیرند. نوع دقیق محصول باید بر اساس سطح زیرکار و شرایط بهره برداری انتخاب گردد.
کاربردهای رنگ اکریلیک صنعتی عبارتند از:
- تجهیزات و قطعات صنعتی سبک
- دیوار سالن های فراوری
- سطوح سیمانی و بتنی
- سازه های در معرض شرایط جوی
- علائم و تجهیزات شهری
- بعضی خطوط ترافیکی
- پوشش های محافظ و تزئینی
رنگ های اکریلیک مخصوص نما با رنگ های صنعتی تجهیزات یکسان نیستند. برای دیوارهای بیرونی ساختمان باید محصولی انتخاب گردد که با سطح سیمانی، شرایط آب و هوایی و تنفس پذیری نما سازگار باشد. صفحه خرید رنگ نما برای آنالیز محصولات تخصصی این بخش در دسترس است.
5. رنگ کلروکائوچو
رنگ کلروکائوچو یک پوشش تک جزئی با خشک شدن نسبتا سریع است. این محصول در بعضی محیط های مرطوب، سازه های دریایی، استخرها و سطوح صنعتی استفاده می گردد.
چسبندگی و مقاومت این رنگ به نوع زیرکار و سیستم قبلی وابسته است. همه رنگ های کلروکائوچو برای غوطه وری دائم یا تماس با مواد شیمیایی مناسب نیستند و پیش از مصرف باید دیتاشیت محصول آنالیز گردد.
کاربردهای رایج آن شامل موارد زیر است:
- استخرها و حوضچه ها
- سازه های فلزی
- بعضی تجهیزات دریایی
- محیط های مرطوب
- خطوط و علائم
- سطوح بتنی آماده شده
اجرای کلروکائوچو روی رنگ قبلی باید پس از آنالیز سازگاری دو پوشش انجام گردد؛ زیرا حلال موجود در محصول می تواند بعضی رنگ های قدیمی را نرم کند.
6. رنگ مقاوم حرارتی
رنگ مقاوم حرارتی برای سطوحی طراحی می گردد که در زمان بهره برداری در معرض دمای بالا قرار دارند. این محصولات با توجه به محدوده دمایی، بر پایه رزین های مختلفی مانند سیلیکون فراوری می شوند.
کاربردهای رنگ مقاوم حرارتی عبارتند از:
- دودکش های صنعتی
- لوله های داغ
- کوره ها
- بویلرها
- اگزوزها
- مبدل های حرارتی
- تجهیزات پالایشگاهی
- قطعات موتور و ماشین آلات
انتخاب این رنگ فقط بر اساس عبارت نسوز صحیح نیست. باید دمای پیوسته، دمای لحظه ای، جنس سطح و شرایط محیط آنالیز گردد. بعضی پوشش های مقاوم حرارتی نیز برای رسیدن به خواص نهایی به گرم شدن تدریجی احتیاج دارند.
7. رنگ کوره ای
رنگ کوره ای پس از اجرا برای سخت شدن در دمای تعیین داخل کوره قرار می گیرد. این رنگ ها در خطوط فراوری صنعتی و برای قطعاتی استفاده می شوند که امکان انتقال آن ها به کوره وجود دارد.
انواع مایع و پودری رنگ کوره ای در صنایع مختلف کاربرد دارند. رنگ پودری معمولا به روش الکترواستاتیک روی قطعه پاشیده شده و سپس در کوره پخت می گردد.
کاربردهای رنگ کوره ای عبارتند از:
- لوازم خانگی
- قطعات خودرو
- پروفیل و قطعات فلزی
- تابلوهای برق
- مبلمان فلزی
- تجهیزات اداری
- قطعات فراوری انبوه
یکنواختی پوشش، سرعت مناسب خط فراوری و کاهش پرت مواد از مزایای بعضی سیستم های کوره ای است. محدودیت اصلی آن ها احتیاج به تجهیزات پاشش و کوره مناسب است.
8. رنگ ترافیکی
رنگ ترافیکی برای تعیین کردن مسیرها، علائم و محدوده های حرکتی استفاده می گردد. این محصولات باید دید مناسب، خشک شدن قابل قبول و مقاومت سایشی متناسب با محل اجرا داشته باشند.
کاربردهای رنگ ترافیکی عبارتند از:
- خط کشی خیابان و جاده
- پارکینگ
- محوطه کارخانه
- مسیر حرکت لیفتراک
- محدوده های ایمنی
- باند فرودگاه
- محل عبور عابر
- شماره گذاری جایگاه ها
رنگ های ترافیکی در انواع مختلف مانند سرد، گرم و دو جزئی فراوری می شوند. شدت تردد، جنس سطح، شرایط آب و هوایی و زمان بازگشایی مسیر بر انتخاب محصول اثر دارند.
9. آسترهای زینک ریچ
آستر زینک ریچ حاوی میزان قابل توجهی پودر روی است و برای محافظت از فولاد در سیستم های ضد خوردگی استفاده می گردد. این محصول می تواند بر پایه اپوکسی یا اتیل سیلیکات باشد.
آسترهای زینک ریچ معمولا نخستین لایه سیستم پوششی هستند و سپس با لایه میانی و رویه مناسب پوشانده می شوند. از آن ها در سازه های فولادی، صنایع نفت و گاز، پل ها و محیط های خورنده استفاده می گردد. فراورینمایندگان پوشش های حفاظتی نیز این محصولات را به عنوان پرایمرهای ضد خوردگی مخصوص فولاد معرفی می نمایند.
سطح فولاد باید به روش مناسب آماده گردد. اجرای این آستر روی زنگ، چربی یا سطح آماده نشده نمی تواند حفاظت مطلوبی ایجاد کند.
مقایسه انواع رنگ صنعتی
| نوع رنگ صنعتی | مهم ترین ویژگی | کاربرد اصلی | محدودیت مهم |
|---|---|---|---|
| اپوکسی | مقاومت شیمیایی و چسبندگی مناسب | مخزن، فلز، بتن و محیط صنعتی | مقاومت نوری محدود در بسیاری از محصولات |
| پلی اورتان | مقاومت جوی و حفظ رنگ | رویه سازه های فضای باز | حساسیت به نسبت اختلاط و شرایط اجرا |
| آلکیدی | تک جزئی و اجرای ساده | محیط های کم خورنده | مقاومت شیمیایی محدود |
| اکریلیک | خشک شدن سریع و پایداری رنگ | تجهیزات سبک، دیوار و فضای باز | عملکرد متفاوت بر اساس نوع رزین |
| کلروکائوچو | خشک شدن سریع و مقاومت رطوبتی | استخر و محیط مرطوب | محدودیت سازگاری با بعضی پوشش ها |
| مقاوم حرارتی | تحمل دمای بالا | کوره، دودکش و لوله داغ | لزوم انتخاب بر اساس دمای واقعی |
| کوره ای | سطح یکنواخت و مناسب فراوری انبوه | قطعات فلزی و لوازم خانگی | احتیاج به خط پخت و تجهیزات |
| ترافیکی | دید و مقاومت سایشی مناسب | جاده، پارکینگ و کارخانه | وابستگی دوام به تردد و زیرسازی |
| زینک ریچ | حفاظت ضد خوردگی فولاد | آستر سازه های فولادی | احتیاج به آماده سازی دقیق سطح |
تفاوت رنگ صنعتی و کفپوش صنعتی چیست؟
رنگ صنعتی می تواند روی فلز، بتن، دیوار، تجهیزات و ماشین آلات اجرا گردد. کفپوش صنعتی به طور تعیین برای سطح کف طراحی شده و باید در برابر تردد، فشار، ضربه و سایش مقاومت کند.
رنگ اپوکسی کف معمولا ضخامت کمتری نسبت به کفپوش اپوکسی دارد. در محیط های کم تردد ممکن است رنگ کف جوابگو باشد، اما سالن فراوری، انبار و مسیر لیفتراک به سیستم ضخیم تر و مقاوم تری احتیاج دارند.
کفپوش اپوکسی از ترکیب رزین و هاردنر ساخته می گردد و پس از اجرا سطحی یکپارچه ایجاد می نماید. نوع و ضخامت آن باید بر اساس تردد، بار مکانیکی، رطوبت بتن و تماس شیمیایی تعیین گردد. شما میتوانید برای خرید کفپوش اپوکسی با برترین قیمت از مجموعه شکیباپینت اقدام نمایید.
چگونه رنگ صنعتی مناسب انتخاب کنیم؟
برای انتخاب رنگ صنعتی ابتدا باید شرایط پروژه تعیین گردد. انتخاب فقط بر اساس قیمت، رنگ ظاهری یا نام عمومی محصول می تواند باعث خرابی زودهنگام پوشش گردد.
جنس سطح را آنالیز کنید
رنگ مناسب فولاد با پوشش مورد استفاده روی بتن، آلومینیوم یا گالوانیزه یکسان نیست. هر سطح به روش آماده سازی و آستر مخصوص احتیاج دارد.
شرایط محیط را تعیین کنید
باید معلوم گردد سطح در فضای داخلی است یا خارجی و با رطوبت، نور خورشید، نمک، مواد شیمیایی یا حرارت تماس دارد.
اندازه خوردگی را در نظر بگیرید
برای یک سازه داخل انبار خشک می توان از سیستم ساده تری استفاده کرد، اما تجهیزات ساحلی، پالایشگاهی یا دریایی به پوشش چند لایه و مقاوم احتیاج دارند.
نوع تماس شیمیایی را اعلام کنید
عنوان کلی مواد شیمیایی برای انتخاب رنگ کافی نیست. نام ماده، غلظت، دما، مدت تماس و نحوه شستشو باید تعیین باشند.
روش اجرا را آنالیز کنید
بعضی رنگ ها با قلم مو و غلتک و بعضی با اسپری هوا یا ایرلس اجرا می شوند. تجهیزات موجود، شکل قطعه و محل پروژه در انتخاب روش تاثیر دارند.
دیتاشیت محصول را مطالعه کنید
نسبت اختلاط، زمان مصرف پس از ترکیب، تینر مناسب، ضخامت، زمان خشک شدن و فاصله اجرای لایه ها باید مطابق دیتاشیت رعایت شوند.
اهمیت آماده سازی سطح در اجرای رنگ صنعتی
حتی برترین رنگ صنعتی نیز روی سطح آلوده عملکرد مناسبی نخواهد داشت. چربی، روغن، زنگ، نمک، گرد و غبار و رطوبت می توانند باعث کاهش چسبندگی و پوسته شدن رنگ شوند.
مراحل آماده سازی بسته به پروژه ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- شستشو و چربی زدایی
- حذف رنگ قدیمی سست
- رفع کردن زنگ زدگی
- سندبلاست یا ابزارزنی
- ترمیم ترک و آسیب بتن
- پاک کردن گرد و غبار
- کنترل رطوبت و دمای سطح
- اجرای آستر مناسب
پس از آماده سازی نیز نباید سطح برای مدت طولانی بدون پوشش باقی بماند؛ زیرا امکان آلودگی یا تشکیل مجدد زنگ وجود دارد.
سوالات متداول
برترین رنگ صنعتی برای فلز چیست؟
یک پاسخ ثابت برای همه پروژه ها وجود ندارد. برای محیط کم خورنده ممکن است آلکیدی کافی باشد، اما در محیط مرطوب یا شیمیایی معمولا سیستم اپوکسی و پلی اورتان انتخاب مناسب تری است.
تفاوت رنگ اپوکسی و پلی اورتان چیست؟
اپوکسی معمولا مقاومت شیمیایی و چسبندگی مناسبی دارد و بیشتر به عنوان آستر، لایه میانی یا پوشش داخلی استفاده می گردد. پلی اورتان مقاومت بهتری در برابر نور خورشید دارد و رویه مناسبی برای فضای باز است.
آیا رنگ صنعتی روی بتن اجرا می گردد؟
بله، بعضی رنگ های صنعتی مانند اپوکسی روی بتن اجرا می شوند. بتن باید سالم، تمیز و خشک باشد و رطوبت زیرسطحی آن پیش از اجرا آنالیز گردد.
رنگ مقاوم حرارتی تا چه دمایی دوام دارد؟
حد تحمل به فرمولاسیون محصول وابسته است. برای انتخاب صحیح باید دمای پیوسته و لحظه ای سطح با محدوده درج شده در دیتاشیت مقایسه گردد.
چرا رنگ صنعتی پس از اجرا پوسته می گردد؟
آماده سازی نامناسب، آلودگی سطح، رطوبت، اختلاط اشتباه، ضخامت نامناسب، انتخاب رنگ ناسازگار و رعایت نکردن فاصله بین لایه ها از دلایل رایج پوسته شدن هستند.
جمع بندی
انواع رنگ صنعتی با هدف محافظت از سطوح در شرایط متفاوت فراوری می شوند. اپوکسی برای محیط های شیمیایی و داخلی، پلی اورتان برای فضای باز، آلکیدی برای شرایط کم خورنده، رنگ مقاوم حرارتی برای تجهیزات داغ و رنگ ترافیکی برای خطوط و علائم کاربرد دارد.
هیچ رنگی برای تمام پروژه ها برترین نیست. نوع سطح، اندازه خوردگی، نور خورشید، دما، رطوبت، سایش و تماس شیمیایی باید پیش از انتخاب آنالیز شوند. در بسیاری از پروژه ها نیز به جای یک رنگ، به سیستم چند لایه شامل آستر، لایه میانی و رویه احتیاج است.
شکیباپینت توصیه می نماید پیش از انتخاب محصول، شرایط واقعی سطح و محیط بهره برداری تعیین گردد. انتخاب درست پوشش و اجرای اصولی آن می تواند از خرابی زودرس جلوگیری نموده و هزینه تعمیر و نگهداری سازه و تجهیزات را کاهش دهد.
منبع: اتاق